İç ve dış iskonto, ticari hayatta mal, hizmet veya menkul kıymet alım-satım işlemlerinde fiyatlandırma ve ödeme yöntemlerini belirleyen iki temel kavramdır. Bu hesaplama aracı; iç iskontolu satışlar, dış iskontolu tahsilatlar ve finansal araçların değerlemesi için ihtiyaç duyulan net tutarları, brüt tutarları ve iskonto miktarlarını hızlıca ortaya koymak üzere tasarlanmıştır.
Kimler Kullanır?
Bu araç özellikle aşağıdaki kesimler tarafından sıklıkla tercih edilmektedir:
- Muhasebeciler ve Mali Müşavirler: Vekillerinde veya müşterilerinde menkul kıymet değerlemesi yaparken. Ticaret Müdürleri: Nakit ödeme şartıyla yapılan satışlarda müşteriye sağlanacak iskonto avantajını ve şirketin eline geçecek net nakdi planlarken. Finansman Uzmanları: Bonolar, senetler ve tahviller gibi finansal araçların vade değerlerini ve bugünkü değerlerini (PV) analiz ederken. Öğrenciler: Muhasebe, iktisat ve finans derslerinde kavramları sayısal örneklerle pekiştirmek isteyenler.
İskonto uygulamaları, firmaların nakit akışlarını hızlandırmak, satış hacmini artırmak veya borçlanma maliyetini minimize etmek amacıyla başvurduğu stratejiler arasında yer alır. Bu nedenle, iskontonun türüne (iç veya dış) ve uygulandığı temel tutara göre sonuçlar ciddi farklılıklar gösterebilir. Taslak içeriğinizde, bu iki metodun arasındaki farkı netleştirmek, kullanıcıların en sık karşılaştığı "net bedel brüt mü, iskonto brüt mü?" sorusunu yanıtlamak ve vade farkı hesaplamalarıyla ilişkisini kurmak önemlidir.
Nasıl hesaplanır?
İç iskonto ve dış iskonto hesaplamaları arasındaki temel fark, iskonto tutarının hangi baz üzerinden alındığıdır. Bu aracı kullanırken aşağıdaki mantığı takip etmeniz gerekir:
1. Dış İskonto Hesaplama Mantığı
Dış iskontoda, iskonto tutarı brüt bedel üzerinden hesaplanır. Yani iskonto, bedelden ayrı bir kalemdir.
- Adım 1: Iskonto Tutarı = Brüt Bedel x (İskonto Oranı / 100) Adım 2: Net Bedel = Brüt Bedel - Iskonto Tutarı Adım 3: Brüt Bedel = Net Bedel + Iskonto Tutarı
2. İç İskonto Hesaplama Mantığı
İç iskontoda, iskonto tutarı net bedel üzerinden hesaplanır. İskonto, brüt bedelin içinden çıkan bir maliyettir. Bu yöntemde genellikle vade ve yıllık iskonto oranı kullanılır.
- Adım 1: Iskonto Tutarı = Net Bedel x (İskonto Oranı / 100) x (Vade Günü / 360) Adım 2: Brüt Bedel (Kasa Değeri) = Net Bedel + Iskonto Tutarı
Örnek Senaryo (Yorumlu)
Bir firmanın 12.000 TL nominal değerli bir bonoyu, vadesine 60 gün kala iç iskonto oranıyla devir alması durumunda:
1. Net bedel 12.000 TL'dir.
2. Iskonto tutarı; 12.000 x (Oran/100) x (60/360) formülüyle bulunur.
3. Elde edilecek brüt bedel (firmaya ödenen tutar); Net bedel ile bulunan iskonto tutarının toplamıdır.
4. Dış iskonto olsaydı; 12.000 TL brüt kabul edilip, iskonto bu 12.000 TL üzerinden alınacak ve net elden çıkış miktarı bu iskontodan düşülerek hesaplanacaktı.
Dikkat Edilecekler
- Iskontonun iç mi dış mı olduğunu mutlaka kontrol edin. Aynı oran ve tutar için sonuçlar farklıdır. Gün sayısı bazında genellikle 360 gün (ticari yıl) veya 365 gün (gözlük yıl) kullanılır. Formüldeki paydayı seçerken şirket politikasına veya mevzuata uyun. Oranların yüzde cinsinden girildiğinden emin olun.
Formül
Sık Sorulan Sorular
İç ve dış iskonto arasındaki temel fark nedir?
İç iskontoda iskonto tutarı net bedel üzerinden, dış iskontoda ise brüt bedel üzerinden hesaplanır. İç iskonto genellikle menkul kıymet değerlemelerinde, dış iskonto ise nakit iskontosu gibi ticari indirimlerde kullanılır.
Hesaplamada gün sayısı neden 360 olarak alınır?
Ticari hesaplamalarda basitlik sağlamak ve standart bir referans noktası oluşturmak için 360 gün (12x30) kullanımı yaygındır. Ancak bazı sözleşmelerde 365 gün baz alınabilir.
İskonto oranı neye göre belirlenir?
Oran, piyasadaki faiz seviyelerine, vade süresine, nakit akış ihtiyacına ve piyasa likiditesine göre değişir. Standart bir oran yoktur; piyasa koşullarına uyarlanır.
Arayüzde negatif değer çıkarsa ne yapmalıyım?
Hesaplamada girdi olarak oran veya gün sayısını yanlış girmiş olabilirsiniz. Iskonto oranı negatif olamaz. Girdileri kontrol edin.
Vade günü 0 olduğunda iskonto tutarı ne olur?
Vade günü 0 ise iskonto tutarı 0'dır. Bu durumda brüt bedel ve net bedel birbirine eşittir.
Kaynaklar
Mevzuat Bilgi Sistemi
Güncel bilgi ve rakamları resmi kaynaktan kontrol edin.
Mevzuat Bilgi Sistemi
TÜİK
Son güncelleme: 19.11.2026 · Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır; yatırım, hukuk veya sağlık tavsiyesi değildir.