İnternet Nedir? Nasıl Çalışır? 5 Adımda Basit Anlatım
İnternet nedir ve nasıl çalışır? IP, DNS, veri paketleri ve altyapıyı teknik boğmadan, herkesin anlayacağı şekilde adım adım anlattık.
“İnternet nedir?” sorusu aslında sandığımızdan daha derin bir soru. Çünkü her gün kullandığımız bu şey; mesaj attığımızda, video izlediğimizde, banka işlemi yaptığımızda arka planda sessizce dev bir sistemi çalıştırıyor.
İyi haber şu: İnternet karmaşık görünebilir ama mantığı anlaşılmaz değil. Gel birlikte sadeleştirelim. Abartı yok, teknik boğma yok. Gerçekten anlayacağın bir anlatım var burada.
İnternet Nedir?
İnternet, dünya genelindeki milyarlarca cihazın birbirine bağlı olduğu küresel bir ağ sistemidir. Bilgisayarlar, telefonlar, sunucular, tabletler ve hatta akıllı saatler… Hepsi belirli kurallar çerçevesinde birbirleriyle iletişim kurar.
Aslında internet kelimesi “interconnected networks” (birbirine bağlı ağlar) ifadesinden gelir. Yani tek bir sistem değil; birçok ağın birleşmesidir.
Önemli bir nokta: İnternet tek bir şirkete, devlete ya da kuruma ait değildir. Merkezi bir sahibi yoktur. Dünya genelinde farklı ağların ve servis sağlayıcıların birlikte çalışmasıyla oluşur.
İnternet ile Web Aynı Şey mi?
Hayır. Bu en sık yapılan karışıklıklardan biri.
- İnternet = Altyapıdır (kablolar, sunucular, yönlendiriciler, protokoller)
- Web (WWW) = İnternet üzerinde çalışan bir hizmettir (web siteleri)
E-posta, online oyunlar, mobil uygulamalar ve dosya transferleri interneti kullanır ama hepsi “web sitesi” değildir. Web, internetin yalnızca bir parçasıdır.
İnternet Nasıl Çalışır?
Şimdi işin mutfağına girelim. Ama korkma, teknik terimleri basit anlatacağım.
1) Cihazın Bir Ağa Bağlanır
Evindeki modem ya da mobil veri hattın seni bir İnternet Servis Sağlayıcısına (ISP) bağlar. Türkiye’de bu BTK tarafından yetkilendirilen firmalardır.
Yani sen aslında önce kendi küçük ağından çıkıp servis sağlayıcının ağına bağlanırsın. Oradan da dünya ağına açılırsın.
2) Her Cihazın Bir IP Adresi Vardır
İnternete bağlanan her cihazın bir kimliği vardır. Buna IP adresi denir. Bu adres sayesinde veri doğru yere gönderilir.
Bunu ev adresi gibi düşünebilirsin. Adres olmazsa kargo ulaşmaz.
3) Veri Paketlere Bölünür
Bir web sitesine girdiğinde tek parça dev bir veri gelmez. Tüm içerik küçük veri paketlerine bölünür.
Bu paketler farklı yollar izleyebilir ama sonunda hedef cihaza ulaşıp tekrar birleşirler. Bu sistem sayesinde internet hem hızlı hem de esnektir.
4) Router’lar Yolu Belirler
Veri paketleri yol boyunca birçok yönlendiriciden (router) geçer. Router’lar trafiği yönetir ve paketin en uygun rotadan ilerlemesini sağlar.
Yoğunluk varsa farklı yol seçilebilir. Yani internet tek kablodan ibaret değildir; alternatif yollar vardır.
5) DNS İsimleri IP’ye Çevirir
Sen tarayıcıya “bencahil.com” yazarsın ama internet sayıları anlar. İşte burada DNS (Domain Name System) devreye girer.
DNS, alan adını IP adresine çevirir. Bir nevi internetin telefon rehberidir.
6) Sunucular Cevap Verir
Web siteleri güçlü bilgisayarlarda (sunucularda) barınır. Sen bir siteyi ziyaret ettiğinde, sunucu sana gerekli dosyaları gönderir: metin, görseller, kodlar…
Tarayıcın bu dosyaları birleştirir ve sayfa ekranda görünür.
İnternetin Fiziksel Altyapısı
Çoğu kişi interneti “bulut” gibi düşünür ama aslında internetin ciddi bir fiziksel altyapısı vardır.
- Fiber optik kablolar
- Deniz altı kabloları
- Veri merkezleri
- Uydu sistemleri
Özellikle kıtalar arası iletişim büyük ölçüde deniz altı fiber kablolar sayesinde gerçekleşir.
Protokoller: İnternetin Ortak Dili
Cihazların anlaşabilmesi için kurallar gerekir. Bu kurallara protokol denir.
En temel yapı TCP/IP protokolüdür.
- TCP → Veriyi paketler ve kontrol eder
- IP → Paketin nereye gideceğini belirler
Web siteleri için ayrıca HTTP ve HTTPS protokolleri kullanılır. HTTPS güvenli bağlantı sağlar.
İnternet Güvenliği Nasıl Sağlanır?
İnternet açık bir sistemdir ama güvenlik katmanları vardır:
- Şifreleme (SSL/TLS)
- Güvenlik duvarları
- Kimlik doğrulama sistemleri
- VPN teknolojileri
Özellikle HTTPS bağlantılar veri aktarımını şifreler ve üçüncü kişilerin içeriği okumasını zorlaştırır.
Sık Bilinen Yanlışlar
“İnternet tek bir merkezden yönetiliyor.”
Hayır. İnternet dağıtık bir yapıdır. Birçok bağımsız ağ birlikte çalışır.
“Wi-Fi = İnternet.”
Wi-Fi sadece kablosuz bağlantı yöntemidir. İnternet değildir.
“Web sitesi açılmadıysa internet yoktur.”
Bazen sorun DNS, sunucu ya da site kaynaklı olabilir.
Sık Sorulan Sorular
İnternet ne zaman ortaya çıktı?
Modern internetin temelleri 1960’larda atıldı. 1990’larda World Wide Web’in yaygınlaşmasıyla geniş kitlelere ulaştı.
İnternet kesilirse ne olur?
Bölgesel kesintiler olabilir ancak internetin dağıtık yapısı tamamen çökmesini zorlaştırır.
Mobil internet farklı mı çalışır?
Temel mantık aynıdır. Sadece veri iletimi hücresel ağ üzerinden gerçekleşir.
Yani..
İnternet; ağların birleşiminden oluşan küresel bir iletişim sistemidir. Veri paketlere bölünür, IP adresleri üzerinden yönlendirilir, DNS isimleri çevirir ve sunucular cevap verir. Tüm bu süreç saniyeler içinde gerçekleşir.
Artık “internet nedir?” sorusuna sadece “bağlanıyoruz işte” diye cevap vermezsin. Gerçekten ne olduğunu biliyorsun.
Peki senin internetle ilgili en çok kafanı kurcalayan şey ne?
Yorumlara yaz, birlikte netleştirelim. Faydalı bulduysan paylaşarak başkasına da ışık olabilirsin.
