Bastırılmış Cinsel İstek Psikolojiyi Nasıl Etkiler? (Ve Neden Umrunda Olmalı!)

Bazı şeyler bastırılır, tamam. Ama cinsellik o kadar kolay susturulacak bir şey değil, hele ki susturulunca peşinden sürüklediği şeyleri düşünürsek… Bugün seninle bastırılmış cinsel isteğin ruh sağlığımızı nasıl etkilediğini, ilişkilerimizi nasıl kemirdiğini ve bu konunun neden “gel de geç” bir mevzu olmadığını konuşacağız.

Hazırsan gel, konuyu birlikte masaya yatıralım. Bu yazıyı okuduktan sonra “Bir tek ben böyle hissediyordum sanıyordum!” demen garanti.

Bastırmak Ne Demek, Neden Bastırırız?

Hani bazen bir şey düşünürsün de hemen arkasından “Aman, aklıma bile gelmesin” dersin ya… İşte bastırmak tam olarak bu. Cinsel dürtülerin, düşüncelerin, hislerin geldiği gibi gitmesi için kapıyı yüzlerine kapatmak. Hem de kilit üstüne kilit.

Bu kapıyı kapatan biz değiliz aslında, çoğu zaman. “Ayıp olur”, “günaha girerim”, “annem duymasın” gibi sesler küçükken çevreden kulağımıza üfleniyor, sonra zamanla iç sesimize dönüşüyor. Yani bastırmak aslında toplumsal miras gibi bir şey: Sorgulamadan devralıyoruz.

Freud bu konuda yıllar önce konuştu, ama bugün modern psikoloji de diyor ki: Cinselliği bastırmak sadece yatak odasında değil, zihin odasında da ciddi krizler çıkarıyor. Anksiyete, depresyon, ilişki çatışmaları ve hatta fiziksel şikâyetlerin bile arka planında bastırılmış cinsellik olabiliyor.

1. Ruh Sağlığıyla Olan Derin İlişkisi

Kaygı: İçten İçten Kıvıran Düşünceler

Mesela aklından cinsel bir düşünce geçtiğinde hemen kötü hissediyorsan, orada bir bastırma refleksi olabilir. Bu düşünceler seni korkutuyorsa, hatta “Ben neden böyle hissediyorum?” diye kendini sorguluyorsan, geçmişten gelen inanç kalıpları seni sıkıştırıyor olabilir.

Zamanla bu sıkışma kaygıya dönüşüyor. Cinsellik artık bir keyif alanı değil, tehlike bölgesi gibi geliyor. Sürekli diken üstünde oluyorsun, çünkü kafanda sürekli “Yanlış bir şey mi hissediyorum?” sorusu dönüp duruyor.

Depresyon: Hazzın Buhar Olması

Hayatının bazı dönemlerinde hiçbir şeyden keyif alamamış olabilirsin. Belki yemekler tatsızdı, sohbetler sönüktü, seks mi… zaten aklına bile gelmiyordu. İşte bastırılan cinsellik bu tip bir ruh halini körükleyebilir.

Cinsellik, yaşam enerjisinin motorlarından biri. Onu tamamen dışarda bırakınca, geriye sönmüş bir yaşam ateşi kalabiliyor. Haz duygusu köreliyor ve kişi “Ben niye böyleyim?” demeye başlıyor.

Beden Algısı ve Özsaygı: Aynadaki Yabancı

Bastırılmış cinsellik sadece zihnini değil, aynadaki yansımanı da çarpıtabiliyor. Bir sabah kalkıp aynaya bakıyorsun ve orada sana yabancı biri var. “Ben güzel değilim”, “Ben arzulanacak biri değilim” gibi cümleler usulca beynine sızıyor. Bunlar gerçekten senin düşüncelerin mi, yoksa yıllarca duyduğun seslerin yankısı mı?

Toplumun sana “ne kadar açık olabileceğini”, “nasıl davranman gerektiğini” söylediği onlarca yıl… İşte bastırma tam burada başlıyor. Sen belki daha ergenlikte keşfetmeye çalışırken bile sana biri parmak salladı: “Öyle düşünme, ayıp!”

İşte bu yıllar boyu biriken sesler, sonunda senin iç sesinmiş gibi konuşmaya başlıyor. Ve ne yazık ki özsaygıyı, özgüveni, hatta kendi bedeninle kurduğun ilişkiyi kökünden sarsıyor.

Bedenin, seninle barışmak isteyen bir dost gibidir. Ama sen ona her gün “Sus, yanlışsın” dersen… bir süre sonra seninle konuşmayı bırakır. İşte bastırma, bu dostluğu bozan görünmez bir araya giren yabancıdır.

İntihar Düşüncesiyle Olan Bağlantısı

Şimdi zor bir konuya geldik ama konuşmamız gerek. Bastırılmış cinsellik, özellikle de kişinin kimliğiyle çatışma yaşadığı durumlarda, maalesef intihar düşüncelerine giden yolu döşeyebiliyor. Özellikle LGBTQ+ bireylerde bu risk çok daha yüksek.

Bir düşün: Sen olduğun kişiyle kabul edilmiyorsun, hatta dışlanıyorsun. Üstüne bir de kendi duygularını bastırmak zorunda kalıyorsun. Bu, yalnızca arzularını değil, tüm benliğini reddetmek gibi hissettiriyor.

Veriler çok net: Ailesi tarafından reddedilen LGBTQ+ gençlerin intihara teşebbüs etme oranı, destek gören yaşıtlarına göre 8 kat daha fazla. Bu rakam öylesine değil, bastırmanın yarattığı ağır psikolojik yükü anlatıyor.

Bazı şeyler sadece iç dünyamızı değil, yaşama tutunma isteğimizi bile etkileyebiliyor. Ve işte bastırılmış cinsellik, o görünmeyen zincirlerden biri.

2. İlişkilerde Bastırmanın Etkisi

İletişim Duvarları ve Sessizlik Oyunu

Bastırılan cinsellik, sadece bireyin iç dünyasında değil, ilişkilerin tam ortasında sessiz bir duvar gibi yükselir. Partnerine bir şey söylemek istersin ama söyleyemezsin. Aklından geçenleri paylaşmak istersin ama utanırsın. Çünkü yıllardır kafanda dönen ses şunu der: “Cinsellik konuşulmaz!”

Hal böyle olunca iki kişi bir ilişki içinde değil, sanki ayrı ayrı yalnızlıklar içinde yaşamaya başlar. Özellikle kadınlarda “iyi kız” algısı sebebiyle arzularını bastırmak yaygın. Ama partneri bunu “beni istemiyor” şeklinde algılayabiliyor. Ve işte o sessizlik, ilişkinin altını usul usul oyuyor.

Cinsellik konuşulmayınca, ihtiyaçlar da konuşulmaz hale gelir. İhtiyaçlar konuşulmayınca ise yanlış anlaşılmalar baş gösterir. Böylece sevgi dolu bir ilişkide bile soğukluk başlar, kopuşlar büyür.

Cinsel Uyumsuzluk = Sessiz Kriz

Bazı çiftler için bu durum “biz artık aynı frekansta değiliz” hissiyle başlar. Partnerlerden biri içten içe daha fazla yakınlık ister, diğeri ise arzularını bastırdığı için kendini kapatır. İlk başta kimse açıkça konuşmaz. Çünkü konuşmak demek, duygularla yüzleşmek demektir. Ve bastıran biri için bu, en zoru.

Sonra ne mi olur? Çift birlikte yaşamaya devam eder ama duygusal olarak çoktan boşanmış gibidirler. Psikolojide buna “duygusal boşanma” deniyor. Bu süreç öyle sessiz ilerler ki, farkına varmak yıllar alabilir. Ve bu durum sadece mutsuzluk yaratmaz, aynı zamanda bireylerin kendilik değerini de kemirir.

Bazı araştırmalara göre, bastırılmış cinsellik yaşayan bireylerin ilişkilerinde doyum oranı dramatik biçimde düşüyor. İletişim azalıyor, yakınlık kayboluyor ve çiftler arasında adeta görünmez bir buz dağı oluşuyor.

Kaynak: The Impact of Sexual Repression on Intimacy and Relationship Satisfaction

Sosyal Yargılar: Utancın Bumerangı

Bazı insanlar başkalarının özgür cinsel ifadelerine neden bu kadar öfkelenir, hiç düşündün mü? “Açık saçık giyiniyor”, “Ahlaksız konuşuyor” gibi cümleler aslında bastırılmış arzuların dışavurumu olabilir. Yani bir nevi içsel bir fırtınanın başkasının davranışına yöneltilmiş dışa vurumu.

Kişi kendi arzularını bastırdıkça, başkasının bu arzuları rahatça ifade etmesine tahammülü azalır. Bu durum, sadece bireysel bir sorun olmaktan çıkar ve toplumsal düzeyde bir baskı mekanizmasına dönüşür. Kimi zaman ahlaki normlar adı altında, kimi zaman “toplum yapısı” bahanesiyle özgürlükler budanır.

Bunun psikolojik bir adı bile var: reaksiyon formasyonu. Yani bastırdığın şeyin zıttıymış gibi davranmak. Mesela içten içe özgür olmak isteyen biri, başkasının özgür davranışını yargılayarak kendini kontrol altında tutmaya çalışır.

Kaynak: American Psychological Association – Sexuality and Mental Health

3. Travmalar ve Bastırma İlişkisi

Travmalar bazen bir tokat gibi gelir, bazen de sessizce içeri sızar. Ama etkisi hep kalıcıdır. Özellikle cinselliğe dair yaşanan çocukluk travmaları — örneğin cinsel istismar, baskıcı ebeveyn tutumları ya da cinsellikle ilgili katı dini/ailevi söylemler — bireyin yıllarca kendi arzularına yabancılaşmasına neden olabilir.

Çocuklukta öğrenilen şey şu olur: “Cinsellik tehlikeli, kirli, korkutucu.” Beyin bu mesajı alır ve cinselliği büyüdüğünde bile tehlikeli bir alana dönüştürür. Sonuç? Bastırma otomatik hale gelir. Sanki biri beyninin içine “bu konu yasak” tabelası asmıştır.

Üstelik travma sadece geçmişte kalmaz. Bastırılan cinsel istek, travmanın tetikleyicisi haline gelir. Bir dokunuş, bir öpücük, bir fantezi bile bazı insanlar için panik sebebi olabilir. Vücut ister, zihin reddeder. Arada kalırsın. Bu da hem psikolojik hem fizyolojik sorunlara davetiye çıkarır.

Kaynak: Childhood Sexual Trauma and Adult Sexual Repression: A Review

4. Terapi ile Nasıl Çözülür?

Şunu en başta söyleyeyim: Bastırmak bir savunma mekanizmasıysa, terapi de onun panzehiridir. Çünkü terapi, bastırılmış olanı güvenli bir şekilde açığa çıkarmanın en sağlıklı yoludur. Özellikle cinsel terapi, bireyin kendi bedenine, arzularına ve sınırlarına yeniden bağlanmasına yardımcı olur.

Konuşmak, çoğu zaman ilk başta zor gelir. “Bunları birine anlatmak mı? Delirdin mi?” hissi çok yaygındır. Ama terapistler yargılamak için değil, anlamak için oradadır. Ve bu süreçte kişi kendi cinselliğini yeniden tanımaya başlar. Neyi sevdiğini, neden korktuğunu, nerede utandığını keşfeder.

Bazı terapötik yaklaşımlar — mesela Bilişsel Davranışçı Terapi (CBT) ya da Şema Terapi — cinselliğe dair olumsuz düşünce kalıplarını yeniden yapılandırmakta oldukça etkilidir. Özellikle suçluluk, utanç ya da korku gibi duygularla baş etmek için güçlü araçlar sunarlar.

Kaynak: Psychotherapeutic Approaches to Sexual Shame and Repression

5. Kültürel, Yaşsal ve Cinsiyet Temelli Farklılıklar

Cinselliği bastırmak evrensel bir durum gibi görünse de, aslında hangi toplumda doğduğun, hangi yaşta olduğun ve hangi cinsiyete sahip olduğun bu baskının şeklini ve şiddetini tamamen değiştiriyor. Yani bu mesele “herkesin başına aynı şekilde gelir” gibi değil.

Örneğin bazı kültürlerde cinsellik sadece evlilik içinde “izinli” bir davranış olarak görülürken, diğerlerinde daha açık yaşanabiliyor. Ama her durumda cinselliğin üzerine konuşmak yerine “sessiz kalmak” daha çok öğretiliyor. Bu da bastırmayı doğallaştırıyor.

Yaş konusu da önemli. Genç bireyler özellikle ergenlik döneminde kendi arzularıyla tanışırken bastırma mekanizmalarını çok erken öğreniyor. Bu erken bastırma, yıllarca sürecek bir iç savaşın temelini atabiliyor. Öte yandan yaşlı bireyler için de cinsellik “artık senin işin değil” gibi görülüyor. Bu da farklı bir bastırma biçimi.

Cinsiyet? Orası tam bir eşitsizlik sahası. Kadınlara daha çok “ayıp”, erkeklere daha çok “ayıp değil ama konuşma” mesajı veriliyor. LGBTQ+ bireylerde ise baskı ve bastırma zaten sistematik bir hale geliyor.

Kaynak: Cultural Scripts and Sexual Repression: A Global Perspective

Sonuç: Cinsellik Hakkında Konuşmak, Cesaretin Ta Kendisi

Buraya kadar geldiysen, gerçekten ama gerçekten kendinle yüzleşmeye niyet etmişsin demektir. Ve şunu söylemeliyim: Bastırılmış cinselliği fark etmek bile başlı başına büyük bir adım. Çünkü sorun, çoğu zaman fark edilmeden yıllarca taşınır. Sessizce içimizi kemirir, ilişkilerimizi çürütür, benliğimizi bulandırır.

O yüzden cinselliği bastırmak, sadece “seks yapmamak” değil. Kendi duygularından, arzularından, bedeninden ve hatta özünden uzaklaşmak demek. Ve bu uzaklık, ne yazık ki çoğu zaman acıyla dolduruluyor.

İyi haber şu: Bu bastırmanın çözümü var. Terapiyle, farkındalıkla, açık iletişimle ve en önemlisi yargılamadan, utanmadan konuşarak. Her bastırılmış his açıldığında, kendine biraz daha yaklaşırsın. Ve o yaklaşma, en derin şifa olabilir.

Yorumlarda düşüncelerini, yaşadıklarını ya da sadece bu yazının sende ne uyandırdığını paylaşabilirsin. Çünkü unutma: Konuşmak, utanç değil; iyileşmenin ta kendisi. Yazıyı faydalı bulduysan paylaşmayı da unutma.